Ciekawostki · miejsca pamięci

Co najmniej 9 historycznych cmentarzy Mrągowa

To jedna z najmniej oczywistych warstw miasta. Część nekropolii nadal istnieje, część zniknęła, a część jest prawie niewidoczna. Razem pokazują wielowyznaniową, wojenną i powojenną historię Mrągowa.

Archiwum nekropolii

Dziewięć miejsc, dziewięć różnych historii

Układ opiera się na archiwalnym materiale Informacji Turystycznej w Mrągowie z 2012 r., uzupełnionym danymi NID tam, gdzie są dostępne.

opracowanie historyczne
1 / 9 · 1853–1998

Zabytkowy cmentarz ewangelicki

Na wzgórzu przy ul. Brzozowej, u stóp Wieży Bismarcka. Archiwalny opis IT Mrągowo wskazuje, że nekropolia funkcjonowała od 1853 do 1998 roku. To jeden z trzech mrągowskich cmentarzy wymienionych w tym materiale jako wpisane do rejestru zabytków.

2 / 9 · Park Sikorskiego

Cmentarz wojenny z I wojny światowej

Położony na obszarze dawnego cmentarza ewangelickiego, poniżej Wieży Bismarcka. Według archiwalnego materiału pochowano tam kilkudziesięciu żołnierzy różnych armii, przede wszystkim Francuzów i Rosjan.

3 / 9 · od 1859

Nieistniejący cmentarz żydowski

Znajdował się przy skrzyżowaniu ulic Brzozowej, Mickiewicza i Mrongowiusza. W latach 30. XX wieku został zdewastowany, a w 1947 r. teren zniwelowano. To jeden z najmocniejszych śladów żydowskiej historii miasta, mimo że fizycznie prawie zniknął.

4 / 9 · po 1945

Cmentarz prawosławny

Niewielka nekropolia na skarpie naprzeciw dawnego kirkutu. Powstała z niezagospodarowanej części cmentarza ewangelickiego i służyła rodzinom prawosławnym osiedlającym się w Mrągowie po wojnie.

5 / 9 · Brzozowa

Zabytkowy cmentarz komunalny

Nieużytkowany obecnie cmentarz związany z powojenną historią miasta. Archiwalny opis wspomina mieszkańców różnych wyznań i ludzi, którzy po 1945 roku organizowali polską administrację oraz odbudowywali Mrągowo.

6 / 9 · 1847

Cmentarz epidemii tyfusu przy ul. Krasińskiego

Założony podczas epidemii tyfusu, zwanej wtedy „nerwową gorączką”. Lokalna tradycja wiąże to miejsce m.in. z burmistrzem Lyśniewskim i pierwszym kronikarzem Mrągowa Bogumiłem Drobnickim. W archiwalnym opisie podano, że zachowało się około 10 nagrobków.

7 / 9 · przed 1945

Cmentarz przy dawnym Domu Pensjonariuszy

Mały cmentarz powstał na terenie dawnego Domu Pensjonariuszy, późniejszego DPS przy ul. Młodkowskiego. Opracowanie opisuje go jako miejsce związane z bardzo trudną wojenną historią pensjonariuszy, głównie Warmiaków.

8 / 9 · 1945–1952

Dawny cmentarz żołnierzy radzieckich

Po zajęciu regionu utworzono w Mrągowie miejsce pochówku żołnierzy radzieckich. W 1952 r. cmentarz zlikwidowano, a szczątki ekshumowano na większe nekropolie w Braniewie i Elblągu.

9 / 9 · od 1914

Cmentarzyk w Parku im. Słowackiego nad jeziorem Czarnym

Rodzinny cmentarzyk położony w pobliżu rzeczki łączącej jezioro Czos z Czarnym i dawnych stawów rybnych. Powstał w 1914 r.; pochówki trwały do 1945 r., a kilka osób pochowano jeszcze w latach 1945–46.

Dlaczego ten temat jest ważny

Cmentarze pokazują znacznie więcej niż same pochówki. W Mrągowie dokumentują obecność ewangelików, Żydów, prawosławnych, mieszkańców powojennych, ofiary epidemii oraz skutki dwóch wojen światowych.

To jeden z tych działów, który może zaskoczyć nawet ludzi mieszkających w Mrągowie od wielu lat.