Nieistniejąca gmina · pamięć miejsca

Żydowskie dziedzictwo Mrągowa / Sensburga

Historia synagogi z lat 1895–1896, kirkutu założonego w 1859 r. i społeczności, która współtworzyła wielowyznaniowy Sensburg.

1859założenie kirkutu
1895–96budowa synagogi
1938zniszczenia w czasie Nocy Kryształowej
2018tablica pamięci
XIX wiek → pamięć

Żydowska społeczność Sensburga

Choć dziś w Mrągowie nie działa gmina żydowska, jej historia pozostawiła dwa kluczowe ślady: dawną synagogę i nieistniejący cmentarz.

78 mieszkańców wyznania mojżeszowego

Źródła lokalne notują pierwsze dokładniejsze liczby żydowskiej społeczności miasta.

Kirkut przy Brzozowej

Justyna Timnik przekazała gminie żydowskiej ziemię pod cmentarz. Wcześniej zmarłych chowano m.in. w Rynie lub Młynowie.

148 osób

Społeczność osiągnęła jedną z większych odnotowanych liczebności.

Synagoga

Przy dzisiejszej ul. Roosevelta powstała ceglana synagoga.

Noc Kryształowa

Synagoga została odebrana gminie żydowskiej, a kirkut zdewastowano. Budynek synagogi przetrwał.

Zmiana funkcji

Dawna synagoga ostatecznie stała się prawosławną cerkwią Przemienienia Pańskiego.

Tablica pamięci

W miejscu dawnego cmentarza odsłonięto tablicę upamiętniającą żydowską nekropolię.

Cmentarz bez macew

ESJF podaje, że nie zachował się żaden nagrobek. Nekropolia została zniszczona, a po wojnie teren całkowicie zniwelowano. To przykład miejsca, którego historia jest dziś czytelna głównie dzięki dokumentom i pamięci.

Synagoga, która przetrwała

W odróżnieniu od cmentarza budynek synagogi przetrwał wojnę. Dzięki późniejszemu użytkowaniu przez prawosławnych jest dziś jednym z nielicznych materialnych świadków żydowskiego Sensburga.

Zobacz historię budynku synagogi/cerkwi

Materiały źródłowe

Źródła i dalsza lektura

Linki prowadzą do stron parafii, rejestrów zabytków, archiwów i opracowań wykorzystanych przy weryfikacji dat i nazwisk.

źródła zewnętrzne